गाउँको कथा व्यथा

गाउँको कथा व्यथा

गाउँ खाली खाली छ बरै
गाउँ खाली खाली छ
गाउँमा खोई को बसेका छन्
पढेलेखेका मान्छे शहर पसेका छन्
जान्ने बुझ्ने मान्छे राजधानीमा रमाएका छन्
जो कमाउने हो त्यतै कमाएरका छन्
जे कारोबार चलाउने हो त्यतै चलाएका छन्
जे उद्योग धन्दा खोल्ने हो त्यतै खोलेका छन्
युवा युवती खेती गर्न डलरको
लाइन लाएर
सात समुन्द्र पारि धाएका छन्
संम्झेर आफ्नो गाउँ घर
आफ्नो रस्ती बस्ती
आफ्नो घर परिवार
कहाँ सित्तिमित्ति फर्केर आएका छन्
उतै दुख सुख जिन्दगी बिताएका छन्
कोही कोही देश संझेर फर्के पनि
कोही कोही बासकमा बन्द भएर फर्के पनि
गाउँमा जमेर बस्ने भनेको त उही
हिंडडुल गर्न नसक्ने बयोबृद्ध माता पिता न हुन्
हजुर आमा हजुर हजुर बुबा न हुन्
उही खुट्टा नलागेका बच्चा बच्ची न हुन्
लाटा लुला लंगडा कुृँजा खोरंडा अन्धा काना बहिरा मानव आकृति न हुन्
कतै इलाज नपाएर ओछ्यान परेका रोगी न हुन्
कतै खोज तलाश नगरिएका लावारिस आत्माहरू न हुन्
अशिक्षित अशक्त असक्षम अयोग्य नागरिक न हुन्
घाइते योद्धा न हुन्
दुख बिमार भए भने कोही बृद्ध आमा बृुबाहरू
साना साना बालक बालिकाहरू
नागरिक भएर पनि अनागरिक भएका प्राणीहरू
टाढै कतै अस्पताल पुराउने. मान्छे पाउन गाह्रो छ
अकालमा जान सक्दछ मान्छेको ज्यान
अकाल मै गएको छ मान्छेको ज्यान
गाउँ घरमा
खोला टोलामा
मर्दो पर्दो पर्दा कतै गाउँमा
लाश उठाउने मान्छे पनि पाउन गाह्रो छ
दुई खुट्टामा उभिने पृुरुष नभएर कतै
महिलाहरू मात्र मलाम गएको गाउँ पनि हाम्रै हो
देश पनि हाम्रै हो
कति कष्टमा छ गाउँ घर आज
कति सकसमा छ गाउँ घर आज
कति संकटमा छ गाउँ घर आज
खेतबारीहरू बाझै पल्टेका छन्
कैयौं गोठहरूमा गाई भैंसी देख्न दुर्लभ भएको छ
कैयौ भेंडीगोठमा भेंडाहरूको दर्शन पाउन गाह्रो भएको छ
बाख्राका खोरहरूमा माकृराले जालो लगाएको छ
कुृखुराका खोरहरूमा धमिराले गोलो लगाएको छ
गाउँ नै बसाई सरेको जस्तो देखिन्छ कतै कतै त
मशानघाट पल्टेको जस्तै देखिन्छ गाउँ घर कतै कतै त
पहिरोले पुरे जस्तो देखिन्छ कुनै गाउँ घर त
खोलो बाढीले बढारेको जस्तो देखिन्छ कुनै कुनै गाउँ घर त
आँधी तुफानले उडाएको जस्तो देखिन्छ कुनै कुनै गाउँ बस्ती त
भूकम्पले खण्डहर बनाएको जस्तो देखिन्छ कुनै कुनै रस्ती बस्ती त
प्रलयले नै सखाप पारेको जस्तै देखिन्छ कुनै कुनै खोला टोला त
के भएको हो यस्तो
गाउँ घरमा
खोला टोलामा
मान्छेहरूको रस्ती बस्तीमा
कृनै भूत पिचास लागो झांक्रीको खेल पो हो कि यो
कुनै ठूलै बैरीको धावा पो हो कि यो
कुृनै उल्का शनि राहुृ केतुका ग्रह दशाले घेरेको पो हो कि हाम्रा गाउँ बस्तीलाई
कुनै देवी देउताको श्राप परेको.पो हो कि हाम्रो गाउँ बस्तीमा
न सुनिन्छ गाउँ बस्तीमा कतै मादल बजेको
न सुृनिन्छ गाउँ बस्तीमा कतै सारंगी रेटेको
कहाँ गए पंचे बाजाहरू
कहाँ गए डम्फू मजुराहरू
शंख घण्टाहरू
बाँसृुरी मुर्चुंगाहरू
कहाँ गए सालेजो यानी मायाहरू
कहाँ गए सोरठी र उवालीहरू
कहाँ गए चर्के लुठे पिङहरू
कहाँ गए देउसी भैलाहरू
कहाँ गए मारुनी पुर्सुंगे नाचहरू
कहाँ गए ठेका ठेकीहरू
कहाँ गए कुँडे ताउला खडकुराहरू
कहाँ गए सोली डोका रायें नाम्ला थुन्सेहरू
कहाँ गए स्याउ घुम हला जुआहरू
कहाँ गए हली बाउसे खेताला खेतालीहरू
कहाँ गए हसिया कोदाला बञ्चाराहरू
कहाँ गए ढिकी जाँता कोल घट्टहरू
कहाँ गए सृुजेरा खलाती आरनहरू
कहाँ गए थैली वासा बौंताहरू
कहाँ गए दुना टपरी पेरुंगाहरू
कहाँ गए गुन्दी मान्द्रा चकटीहरू
कहाँ गए खुँडा खुकुरी तलबारहरू
कहाँ गए दौरा सृुरवाल र टोपीहरू
कहाँ गए गाजा खुर्पेटा झुलो उलनी दर्शन ढुंगाहरू
कहाँ गए खास्टो मजेत्रो घलेक गृुन्यो चोली फरियाहरू
कहाँ गए कल्ली बृुलाकी बाला ढुंग्री मुन्द्री शिरफुलहरू
कहाँ गए खरी पाटी ठूला बर्णमालाहरू
भएका त होइन यिनीहरू पनि कतै
कसैको पंजामा परेर
दिन दहाडै बेपत्ता
बिरानो मुलुकमा नै लापता
जे होस्
सुनिन्छ आजभोलि निकै चर्को स्वरमा
खुदै सिंहदरबार गाउँ बस्तीमा पस्दै छ रे
खाली खाली हाम्रा गाउँ बस्तीमा
सिंहदरबार डेरा जमाएर बास बस्दै छ रे
थाहा छैन सिंहदरबारसित गाउँ बस्तीमा
हाम्रो रस्ती बस्तीमा
को को साखिलो भई पस्ने हो
को हो साखिल्लो भई बास बस्ने हो
हाम्रो लाखापाखा भएको गाउँ बस्तीलाई
हाम्रो असृुरक्षित गाउँ बस्तीलाई
हाम्रो बेबारिस गाउॅ बस्तीलाई
कुन कुन फणा फैलाएको विषालु सर्पले डस्ने हो ।
२०–९–२ं०७४