गोर्खालीका गाथाहरू

कति सुनाउछौ तिमी बाबु साहेबका बहादुरीका गाथाहरू
कति बाचन गर्दछौ तिमी गोर्खाली राजा साहेबका प्रतापका कथाहरू
कति गाउँछौ तिमी बडा महाराजका दिव्य बाणीका भजन किर्तनहरू
कति गर्दछौ तिमी जय जयकार अचल अवाक् अन्ध अमूर्त शालिकको
कति भट्टाउँछौ तिमी अर्थहीन नाराहरू म्युजियममा थन्किएको श्रीेपेचको
गगनभेदी स्वरमा
बेमतलब
इतिहासमा टेके पनि पाइला किल्ला कांगडादेखि टिस्टासम्म कुनै दिन
बर्तमानको भूगोल यसको
दिन दिनै खुम्चिदै गइरहेको छ
विशाल अधिकार क्षेत्र यसको
दिन दिनै साँगुरिंदै गइरहेको छ
हराउँदै गइरहेछ देश कै नाप नक्शा समेत
देशकै पहिचान समेत
गोरा साहेबहरूको देखियो अपार लिला हिजो
काला साहेबहरूको देखिंदै छ नांगो नाच आज
रातारात गायव भइरहेछन् जंगे पिलरहरू
सीमा स्तम्भहरू
दश गजा हिंडिरहेको छ बिरनामको जंगल भएर उत्तरतिर
चेक पोष्टहरूको पहिचान खोज्दै
बंशजको वंश नाश भैरहेको पीर छैन होला शायद यो देशलाई 
कस्सिएको छैन कुनै जंगबहादुर यतिबेला गुमेको नयाँ मुलुक जोर्न
बरु  जन्मिरहेछ यस मुलुकमा पनि लेन्डुप दोर्जे अर्को सिक्किमको नक्शा कोर्न
रचना गर्न
बाँकी रहेको सारा श्रीसम्पति पनि स्वाहा पार्न
अवतार नयाँ नयाँ लिंदै
भेष नयाँ नयाँ फेर्दै
चाल नयाँ नयाँ चल्दै
सबै जातको यस फुलबारीमा झांगिरहेछ विषालु विजातीय झारपात यतिबेला
फुल्न छोडेको छ यहाँका पाखा पखेरा र बनहरूमा लाली गुराँस होस् वा लालुपाते 
दुश्मनको नाकाबन्दीको बेलामा पनि निस्किंदैनन् कुनै बीर बलभद्रहरू हातमा नांगो खुकुरी लिएर नालापानीका किल्लाहरूबाट
भक्ति थापाहरूले रगत  बगाएको भूमि नै बिरानो बनेको छ यतिबेला
नालापानी त गुमेकै थियो हिजो नै
आज कालापानी पनि कब्जामा नै रहेको छ अरुकै
फर्किदैनन् गजे घलेहरू आफ्नो आमाको काखमा छातीका भिरेका भिसी हल्लाउँदै
फर्किदैनन् बुट पट्टी कसेका लाहुुरेहरू पहाडतिर भरिया अघि लाउँदै
मन पर्न थालेको छ उनीहरूलाई महेन्द्रमलीभन्दा त
स्ट्रलिङ पाउण्ड र डलर नै कता हो कता शायद
लाग्दैछन् उनीहरू जहान केटाकेटीहरूको गोठ नै खेदेर
उतै मुग्लानतिरै
उतै गोरा साहेबहरूकै मुलुकतिरै
सात समुन्द्रपारितिरै
शायद भन्न थालका छन् उनीहरू खुल्लमखुला
के छ र यो “साला पहाड”मा
बाँदर नाच्ने भीरमा
हिमालको चिसो बतास बिर्सिसकेका छन् उनीहरूले
पहाडको चिसो पानी विर्सिसकेका छन् उनीहरूले
शायद कुलरकै चिसो हावामा चिसिएका छन् उनीहरू
शायद फिजको चिसो पानीमा फ्रिज भएका छन् उनीहरू
सयपत्री र मखमली फूलहरूभन्दा त
लेकभरि ढकमक्क फुलेका डेफोडिल्स मन पर्दछन् उनीहरूलाई
समय समयको कुरा हो आखिर
देश देशको कुरा हो आखिर
तराईको मलिलो माटोमा भन्दा खाडीको बालुवामा पसिना बगाउन मन पर्दछ मदनहरूलाई
साग र सिस्नु खाएर बस्नुभन्दा शेखहरूका सुसारे बन्न मन पर्दछ मुनाहरूलाई 
स्वदेशको सीमामाभन्दा विदेशको सीमामा रगत बगाउन मन पर्दछ गजे घलेहरूलाई
यो उनीहरूको एउटा विवशता पनि हृुन सक्दछ
यो उनीहरूको एउटा अवस्था पनि हृुन सक्दछ
यो उनीहरूको एउटा नियती पनि हृुन सक्दछ
बंंंशजको बंश नाश भइरहेको चिन्ता छैन उनीहरूलाई शायद
अवकाश पर्खिरहेको राष्ट्रसेवकको खल्तीमा ग्रिन कार्ड देखेर दंग छ देश
झुठा विबरण भरेर नेपाली नागरिक बन्ने मनुवाकै डाँको ठूलो छ
गोरा साहेबहरू कवाज खेल्दथे हिजो बुृद्ध भूमिमा
आज काला साहेबहरू परेड खेलिरहेका छन्
अवतार हुन सकेको छैन यो धरतीमा कुनै भक्ति थापा वा भीमदत्त पंतहरूको फेरि
देशकै डुँगा डुब्ने पो हो कि मझधारमा
अदृश्य सुनामीको छालमा परेर कुनै दिन
कुनै क्षण
मेटिन पुग्ने पो हो कि बीर गोर्खालीहरूको जिउँदो इतिहास
कुनै ठूलो दुर्घटनामा परेर
कुनै ठूलो खेलमा परेर
एक्कासि
अचानक
समाप्त हुन पुग्ने पो हो कि  ‘एकीकरण’ को त्यो अधुरो यात्रा
बीच बाटोमा नै कुनै ठूलो धरापमा परेर
बितारा पर्ने पो कि नयाँ नेपालको सपना
कुनै प्रभुको पासोमा परेर
जालमा परेर
संभावना सकरात्मक पनि हुन सक्दछ
संभावना नकारात्मक पनि हुन सक्दछ
बनिसकेको बाटो भत्किन पनि सक्दछ कुनै ठूलो पहिरोमा परेर
तिम्रो गुरु योजनाको संसार खण्डहरमा परिणत हुन पनि सक्दछ 
क्षणभरिमै
पलभरिमै
कुनै ठूलो महाभूकम्पको प्रकोपमा परेर
हो , प्राकृतिक महाभूकम्पको प्रकोपमा परेर भग्नावेशमा परिणत भएका संचरचनाको त बरु
पुनरनिर्माण हुन सक्दछ
ढिलो चाँडो
अप्राकृतिक महाभूकम्पको  प्रकोपमा परेर नामो निशान नै मेटिएका भूभागको त असंभव जस्तै हुन्छ
पुनरनिर्माण पनि
पुनरस्थापना पनि
इतिहास नै मेटिन सक्दछ उसको त
भूगोल नै हराउन सक्दछ उसको त
अनागरिक बन्न सक्दछ नागरिक
हातमा नागरिकता भएर पनि
सुकुम्वासी बन्न सक्दछ  जग्गाधनी
हातमा लालपुर्जा भएर पनि
शरणार्थी बन्न सक्दछ मान्छे
भूमिपुत्र भएर पनि
कति सुनाउछौ तिमी बाबु साहेबका बहादुरीका गाथाहरू
कति बाचन गर्दछौ तिमी गोर्खाली राजा साहेबका प्रतापका कथाहरू
कति गाउँछौ तिमी बडा महाराजका दिव्य बाणीका भजन किर्तनहरू
कति गर्दछौ तिमी जय जयकार अचल अवाक् अन्ध अमूर्त शालिकको
कति भट्टाउँछौ तिमी अर्थहीन नाराहरू
गगनभेदी स्वरमा
बेमतलब
इतिहासमा टेके पनि पाइला किल्ला कांगडादेखि टिस्तासम्म कुनै दिन
बर्तमानको भूगोल यसको
दिन दिनै खुम्चिदै गइरहेको छ
विशाल अधिकार क्षेत्र यसको
दिन दिनै साँगुरिंदै गइरहेको छ
हराउँदै गइरहेछ देश कै नाप नक्शा समेत
देशकै पहिचान समेत

१–१०–०७२
१५ जनवरी २०१६